Son dönemde işten çıkarmalar söz konusu olduğunda, en sık başvurulan gerekçelerden biri yapay zekâ ve verimlilik artışı oldu. Ancak bu söylemin arkasındaki veriler daha dengeli bir değerlendirme yapmayı gerektiriyor.
Gartner tarafından yayımlanan 2026 Future of Work trendlerine göre, 2025’in ilk yarısında yapay zekâ verimliliği gerekçesiyle yapılan işten çıkarmaların yalnızca %1’i doğrudan ve ölçülebilir üretkenlik artışına dayanıyor. Bu bilgi, iş gücü azaltımlarının büyük ölçüde teknolojik zorunluluktan değil, stratejik ve yönetsel tercihlerden kaynaklandığını gösteriyor.
Yapay zekâ hızlandı ama karar kalitesi de aynı ölçüde arttı mı?
Yapay zekâ süreçleri hızlandırabilir, maliyetleri azaltabilir ve daha çok bilgi elde etmeyi sağlayabilir. Ancak hızın artması karar kalitesinin de aynı ölçüde yükseldiği anlamına gelmez. Kurumlar daha kısa sürede daha fazla analiz üretebilir. Buna rağmen stratejik isabet, risk değerlendirmesi ve uzun vadeli etki analizi aynı düzeyde güçlenmeyebilir.
Bu noktada bir diğer önemli faktör de yapay zekâ sistemlerinin doğruluk ve güvenilirlik düzeyidir. Avrupa Yayın Birliği ve BBC tarafından yapılan bir araştırma, önde gelen yapay zekâ asistanlarının haberle ilgili cevaplarının yaklaşık %45’inde ciddi yanlışlıklar tespit ettiğini ve %81’inde en az bir sorun olduğunu belirlemiştir. Bu sonuç, yapay zekânın üretkenlik kazanımlarının yanında önemli bir hata ve yanlışlık riski taşıdığını göstermektedir.
Burada önemli ayrım, üretkenlik ile karar kalitesi arasındadır. Üretkenlik teknolojik araçlarla desteklenebilir. Karar kalitesi ise liderlik yaklaşımı, kurumsal kültür ve yönetişim yapılarıyla şekillenir. Eğer yapay zekâ uygulamaları net ilke ve sınırlar olmadan devreye alınıyorsa, hız odaklı bir işleyiş kısa vadede avantaj sağlarken uzun vadede kurumsal güveni zayıflatabilir.
Ayrıca sürekli değişim ve hız baskısı çalışanlar üzerinde zihinsel yük oluşturur. Yeni sistemlere uyum, performans beklentilerinin artışı ve belirsizlik ortamı, dayanıklılık gerektirir. Bu noktada liderlerin sorumluluğu yalnızca teknoloji yatırımı yapmak değil, aynı zamanda adil, şeffaf ve hesap verebilir bir karar çerçevesi oluşturmaktır.
Yapay zekâ bir araçtır. İş gücü stratejileri ise yönetim tercihidir. Sürdürülebilir kurumlar teknolojiyi yalnızca maliyet azaltma perspektifiyle değil, değer yaratma ve karar kalitesini güçlendirme perspektifiyle ele alır. Kurumlar için asıl öncelik hız değil, bilinçli ve sorumlu bir yön tayin etmek olmalıdır.
